Ο Δεκαπενταύγουστος είναι η μεγαλύτερη θρησκευτική γιορτή του καλοκαιριού. Η μορφή της Παναγίας είναι η αγαπημένη μορφή κάθε Έλληνα, ενώ μια εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία δε λείπει από καμιά γωνιά της ελληνικής επικράτειας.
Στον ελληνικό λαό η επίκληση της Παναγίας είναι η περισσότερο καθιερωμένη. Η Παναγία διεκδικεί τα περισσότερα προσωνύμια που προέρχονται από τον τρόπο αγιογραφίας της Εικόνας Της (π.χ., Βρεφοκρατούσα, Γλυκοφιλούσα), τη θεολογική ιδιότητα (π.χ., Ελεούσα, Κυρά, Μεγαλόχαρη), τον τρόπο εύρεσης της εικόνας Της (π.χ., Θεοσκέπαστη, Σπηλαιώτισσα, Πλατανιώτισσα, Πορταΐτισσα, Μυρτιδιώτισσα, Φανερωμένη), τον τόπο προέλευσης της εικόνας (π.χ., Αθηνιώτισσα, Αργοκοιλιώτισσα, Βατοπεδινή, Πολίτισσα).
Οι εικόνες της Παναγίας βρέθηκαν σε πολλές περιπτώσεις με θαυματουργό τρόπο και απετέλεσαν κίνητρο για τη δημιουργία Ιερών Ναών στη χάρη Της, ενώ αναρίθμητα είναι και τα πανηγύρια σ’ όλη τη χώρα, με τη συνδρομή βέβαια και του καλοκαιρινού καιρού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η γαστρονομία του Δεκαπενταύγουστου, αφού είναι ευκαιρία, μετά από καθιερωμένη νηστεία, οι πιστοί να γιορτάσουν το «Πάσχα του καλοκαιριού» ξεδίνοντας γύρω από το γιορτινό τραπέζι, με εδέσματα που έχουν βάση το κρέας.
Στην Κάσο προσφέρουν ντολμαδάκια και ντόπιο πιλάφι. Στην Κω ημικυκλικές τυρόπιτες γεμισμένες με κρασοτύρι, κρεμμύδι και αβγό, σφραγισμένες στο δίπλωμά τους με ένα κλειδί. Στην Αμοργό, κατσίκι, πατατάτο, και ξιδάτο. Στην Άνδρο φρουτάλια (ομελέτα με λαχανικά) και σουμάδα. Στη Λέσβο «κισκέσι», δηλαδή ταύρο βρασμένο με σιτάρι. Στην Αστυπάλαια, γεμιστό αρνί, το γνωστό «λαμπριανό», αλλά και κατσίκια ελέθερα, βραστά ή ψητά στα περισσότερα νησιά του Αιγαίου.
Ξεχωριστό κομμάτι των γαστρονομικών εθίμων του Δεκαπενταύγουστου είναι το ψωμί με τα εφτάζυμα ψωμιά να κυριαρχούν.
Καλό Δεκαπενταύγουστο λοιπόν… και καλή μας όρεξη
